تبلیغات
نماز - فرهنگ نماز در سیره امام رضا(ع)
جمعه 27 اسفند 1389

فرهنگ نماز در سیره امام رضا(ع)

   نوشته شده توسط: علی اکبر حسینی آشتیانی    

فرهنگ نماز در سیره امام رضا (ع)

مرا غرض ز نماز آن بود که یک ساعت
حدیث درد فراق تو با تو بگزارم
وگرنه این چه نمازی بود که من بی تو
نشسته روی به محراب و دل به بازارم

امام رضا (ع) فرموده است:
« نماز پیوند و موهبتی است از طرف خداوند مهربان برای بنده.
نماز، راه رسیدن بنده به سوی خداوند است البته هرگاه با نیت خالص وارد نماز شود، و با تعظیم و تضرع هر چه بیشتر برای خداوند تكبیر بگوید، و قرائت را با ترتیل بخواند و با خشوع، ركوع را به جا آورد و با تواضع سر از ركوع بردارد و با خضوع سر به سجده بگذارد، و با اخلاص درحالی كه امید به رحمت خدا دارد تشهد بخواند. سپس نمازش را با رغبتی تمام با امید به رحمت بیكران الهی، سلام دهد و به پایان رساند و در حال بین ترس و امید، فریضه الهی را به انجام رساند. پس هرگاه كسی نماز با چنین آداب و شرایطی به جا آورد، حق نماز را ادا كرده است.»
از منظر امام رضا (ع) هیچ عملی برتر و ارزشمندتر از نماز نیست، چرا.........

فرهنگ نماز در سیره امام رضا (ع)

مرا غرض ز نماز آن بود که یک ساعت
حدیث درد فراق تو با تو بگزارم
وگرنه این چه نمازی بود که من بی تو
نشسته روی به محراب و دل به بازارم

امام رضا (ع) فرموده است:
« نماز پیوند و موهبتی است از طرف خداوند مهربان برای بنده.
نماز، راه رسیدن بنده به سوی خداوند است البته هرگاه با نیت خالص وارد نماز شود، و با تعظیم و تضرع هر چه بیشتر برای خداوند تكبیر بگوید، و قرائت را با ترتیل بخواند و با خشوع، ركوع را به جا آورد و با تواضع سر از ركوع بردارد و با خضوع سر به سجده بگذارد، و با اخلاص درحالی كه امید به رحمت خدا دارد تشهد بخواند. سپس نمازش را با رغبتی تمام با امید به رحمت بیكران الهی، سلام دهد و به پایان رساند و در حال بین ترس و امید، فریضه الهی را به انجام رساند. پس هرگاه كسی نماز با چنین آداب و شرایطی به جا آورد، حق نماز را ادا كرده است.»
از منظر امام رضا (ع) هیچ عملی برتر و ارزشمندتر از نماز نیست، چرا که بهترین راه برای رسیدن به قرب الهی است. امام رضا(ع) همواره می فرمودند: نماز هر انسان پارسایی را به خداوند نزدیک می کند. به همین جهت آن حضرت به ابراهیم بن موسی فرمود: انجام نماز را بدون علت از اول وقت آن تأخیر نینداز، همیشه در اول وقت آن شروع کن!
امام هشتم(ع) خود نیز چنین بود و به هیچ قیمتی فضیلت نماز اول وقت را از دست نمی داد حتی در مهمترین جلسات سیاسی و علمی، امام به نماز اول وقت اهمیت می داد.

در ادامه این قسمت به اقامه نماز، اسرار نماز، علل نماز جماعت و آداب نماز از دیدگاه امام رضا(ع) می پردازیم.

اقامه نماز:
در عیون الاخبار الرضا (ع) آمده است: امام رضا (ع) در مورد حكمت و اقامه نماز به یكی از اصحاب خود نوشت: "همانا علت وجوب نماز اقرار به ربوبیت پروردگار و كنار گذاشتن شرك است و این كه برای خداوند مثل و نظیری نیست و ایستادن در برابر پروردگار با بیچارگی و خضوع و اعتراف به وحدانیت او پشیمانی و توبه از گناهان گذشته و گذاشتن پیشانی بر روی زمین روزی پنج مرتبه برای تعظیم پروردگار.
به علاوه آثار دیگری كه در نماز است عبارتند از انزجار از غیر خدا و مداومت بر ذكر حضرت باری تعالی در روز و شب تا بنده، مدبر امور و آفریننده خود را فراموش نكند. چون فراموشی یاد حق سبب در پیش گرفتن راه سركشی و طغیان است. بنده با توجه به وظایف بندگی خود در پیشگاه خدای خویش قیام می كند و این عبادت او را از گناهان باز می دارد و مانعی برای او از گرایش به فساد و تبهكاری می باشد.

بخش کارشناسی این قسمت و صحبتهای حجت الاسلام والمسلمین فصیحی غزنوی:
« نماز ستون دین است و یکی از ارکان مهم دین مقدس اسلام به حساب می آید. پیامبر اسلام (ص) فرمودند: اگر نماز مورد قبول پروردگار واقع شود همه عبادتهای دیگر انسان مورد قبول پروردگار قرار می گیرد و اگر نماز قبول نشود و مورد استجابت پروردگار قرار نگیرد بقیه عبادات انسان نیز مورد قبول واقع نخواهد شد. در رابطه با اسرار و فلسفه این فریضه الهی که از ارکام مهم اسلام است امام رضا (ع) مطالب زیادی را بیان کرده است. کتاب شریف مسند امام رضا (ع) در رابطه با اسرار نماز و مقدمات نماز است که در این باره حضرت فرمودند: یکی از اسرار نماز تقرب جستن به خداوند است. در این باره می فرماید: نماز وسیله تقرب هر انسان متقی و پرهیزکار به خداوند است که این حدیث شریف در مسند امام رضا (ع) جلد 2 صفحه 156 بیان شده است.
بعد می فرماید که یکی دیگر از اسرار نماز اقرار به ربوبیت پروردگار است که اگر انسان نماز را به جا بیاورد در حقیقت اعتراف و اقرار به ربوبیت پروردگار کرده است. امام رضا (ع) در سخنی دیگر فلسفه نماز را دوری جستن از شرک و بت پرستی می داند و می فرماید انسانی که به خداوند منان ایمان دارد اگر نماز نخواند هیچ فرقی با سایر انسانهایی که بت پرست و یا مشرکند ندارد و این نماز است که انسان را از شرک به خداوند باز می دارد. همچنین ایشان می فرماید که مداومت بر نماز خواندن به این جهت است که انسان خالقش را فراموش نکند و بداند که بنده است. پس فلسفه نماز از دیگاه امام رضا (ع) تقرب جستن به خداوند، اقرار و اعتراف به ربوبیت پروردگار و به یاد خداوند بودن است که انسان هیچ گاه خالقش را فراموش نکند. »

اسرار نماز:
در زمینه اسرار و ره آوردهای بی شمار نماز حضرت علی بن موسی الرضا(ع) سخن جامعی فرموده است که به بخشهایی از آن اشاره می کنیم: آن حضرت در پاسخ نامه ای که در آن از فلسفه و علل تشریع نماز پرسیده شده بود چنین فرمود: علت تشریع نماز این است که بنده به ربوبیت پروردگار توجه و اقرار داشته باشد و مبارزه با شرک و بت پرستی و قیام در پیشگاه پروردگار، در نهایت خضوع و تواضع و اعتراف به گناهان و تقاضای بخشش از معاصی گذشته و نهادن پیشانی بر زمین همه روزه انجام پذیرد و نیز هدف این است که انسان همواره هشیار و متذکر باشد، گرد غبار فراموشکاری بر دل او ننشیند، مست و مغرور نشود، خاشع و خاضع باشد و طالب و علاقه مند افزونی در مواهب دین و دنیا گردد. همین توجه او به خداوند متعال و قیام در برابر او، انسان را از معاصی باز می دارد و از انواع فساد جلوگیری می کند.

علل نماز جماعت:
امام رضا(ع) در مورد علل نماز جماعت فرمود: خداوند متعال نماز جماعت را قرار داده است که شعائر اسلامی و معارف الهی همانند اخلاص، توحید، ارزشهای اسلامی، عبادت و نیایش برای خدا آشکار و ظاهر و مشهور شود زیرا در اظهار این اعمال و علنی بودن آن حجت خداوند بر مردم شرق و غرب عالم تمام می شود.

اما در مورد آداب نماز، سخنان امام رضا (ع) چیست ؟
ایشان در این باره فرمودند: اگر برای نماز ایستادی تلاش کن با حالت کسالت و خواب آلودگی و سستی و تنبلی نباشد. بلکه با آرامش و وقار نماز را بجای آور و بر تو باد که در نماز خاشع و خاضع باشی و برای خدا تواضع کنی و خشوع و خوف را برخود هموار سازی در آن حال که بین بیم و امید ایستاده ای، پیوسته با طمأنینه و نگران باشی. همانند بنده گریخته و گنهکار که در محضر مولایش ایستاده ، در پیشگاه خدای عالمیان بایست. پاهای خود را کنار هم بگذار و قامتت را راست نگهدار و به راست و چپ توجه نکن! و چنان باش که گویی خدا را می بینی، که اگر تو او را نمی بینی او تو را می بیند.

بخش گزارشی این قسمت و گفتگوی خانم مجاب با عنایت ا.. یعقوبی در مشهد:
سوال : چرا سعی می کنید که در نماز جماعت شرکت کنید؟
« با توجه به تجربیات بنده، خواندن نماز جماعت باعث گشایش مشکلات بنده شده و از نگاه روحی و روانی به آرامش بیشتری می رسم.»
سوال : کدام یکی از نمازهای یومیه را در مسجد و با جماعت می خوانید؟
« نماز ظهر، عصر و شب »
سوال : نماز اول وقت چه فضیلتی دارد؟
« باعث آرامش و موفقیت من می شود.»
سوال : نماز با حضور قلب چه نمازی است؟
« نمازی که در آن قلب انسان متوجه خدا بوده و متوجه مادیات و کشمکشهای زندگی نباشد. انسان باید در نماز توجه خود را فقط به خدای متعال معطوف کند تا حضور قلب بیشتری پیدا کند.»
سوال : چه زمانی به حرم امام رضا (ع) می روید؟
« زمانی که معنویت ضعیفی در خود احساس کنم به حرم مطهر اما رضا (ع) می روم .»
سوال : زیارت امام رضا(ع) چقدر در تقویت معنویات به شما کمک می کند؟
« من با زیارت امام رضا (ع) احساس عطش نموده، دوست دارم ساعتها درآن جا بمانم .»

در کتاب دیدار یار (مجموعه زندگانی امام رضا (علیه السلام) آمده است: ایشان در مورد شرایط نماز فرمودند:
- هنگامی که ارده کردی نماز بخوانی، با بی رغبتی، کسالت، عجله و مشغول به چیزی... نماز، به جا نیاور.
- در هنگام نماز از خودت جزع و هول و ترس از خدا ظاهر کن و با این حالات مخصوص، نشان بده که تو ( راغب الی الله ) هستی و به خدا عشق می ورزی.
- دست روی دست مگذار، بلکه دستهایت را آزاد کن و مستقیم بر رانها قرارشان ده.
- هر گاه به رکوع رفتی، پس دستهایت را به زانوهایت بگذار و انگشتانت را بگشا و دستهایت را از محل زانوها و پاها خارج مکن.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر