تبلیغات
نماز - نماز شب از منظر ائمه معصومین (علیهم السلام)

از رسول خدا (ص) نقل شده است:
«أشرف اُمَّتی حملةُ الْقرانِ و اصْحاب اللَّیلِ».
بزرگان و اشراف امّت من دو گروه‌اند: حاملان (حافظان) قرآن، و شب زنده‌داران.

مهمترین نكته‌ای كه بایستیكه به آن توجه زیادی داشته باشید این است كه اعمال مستحبه و نوافل در صورتی مفید و مؤثر است كه استمرار و تداوم داشته باشد، چنانكه در احادیث آمده است: هر عمل نیكی را كه شروع می‎كنید حداقل آن را تا یك سال ادامه دهید كه تأثیر عمل در تداوم آن است.......

از رسول خدا (ص) نقل شده است:
«أشرف اُمَّتی حملةُ الْقرانِ و اصْحاب اللَّیلِ».
بزرگان و اشراف امّت من دو گروه‌اند: حاملان (حافظان) قرآن، و شب زنده‌داران.

مهمترین نكته‌ای كه بایستیكه به آن توجه زیادی داشته باشید این است كه اعمال مستحبه و نوافل در صورتی مفید و مؤثر است كه استمرار و تداوم داشته باشد، چنانكه در احادیث آمده است: هر عمل نیكی را كه شروع می‎كنید حداقل آن را تا یك سال ادامه دهید كه تأثیر عمل در تداوم آن است.

در حدیثی از پیامبر (ص) آمده است كه: دو ركعت نماز در دل شب پیش من از دنیا و آنچه در آن است محبوتر است.

همچنین رسول خدا (ص) فرمود:
«نزد من دو ركعت نماز در دل شب از دنیا و آنچه در اوست، بهتر است».

نیز آن بزرگوار فرمود: «خداوند، ابراهیم را دوست نگرفت، مگر به خاطر خوراندن طعام (به مردم) و خواندن نماز در شب، درحالی كه مردم در خواب بودند».

ما نمی‌دانیم كه این دوستی كه خداوند آن را به ابراهیم داده است، چه مقام با عظمتی است. تمام بهشت‌ها را اگر به ابراهیم خلیل بدهند، در آن نظر نكند. نعمت‌های آن عالم را با این جهان مقایسه نكن، و بدان كه اهمیت پاداش نمازگزاران در دل شب را خداوند می‌داند؛ اما افسوس كه ایمان ما سست است؛ والا چگونه شب را تا صبح به غفلت سپری می‌كردیم.

آن حضرت در جایى مى‌فرمایند: آنقدر جبرئیل مرا سفارش به نماز شب كرد كه گویا نیكویان امتم شب نمى‌خوابند. دو ركعت نماز در شب را بر همه دنیا ترجیح مى‌دهم.

و نیز فرمود: شریفترین امت من اهل قرآن و شب زنده ‌دارند.

و در حدیت دیگری آمده است كه: «شرف المؤمن صلاته باللیل‏».
شرف مؤمن به نماز شب اوست.

در حدیثی آمده است: «كذب من زعم انه یحبنى فاذا جنه اللیل نام عنى،الیس كل محب یحب خلوة حبیبه؟» دروغ می‌‏گوید آنكه مدعى محبت من است، ولى وقتى شب‏ او را فرا می‌‏رسد، مى‏خوابد،آیا مگر نه اینكه هر عاشقى، خلوت با معشوقش را دوست دارد؟...

تفسیر نمونه جلد 12 صفحه 230 آمده است كه: «اى محمد هر چه مى‌خواهى عمر كن اما بدان كه سرانجام خواهى مرد، و به هر چه مى‌خواهى دل ببند اما بدان سرانجام از آن جدا خواهى شد، و هر عملى مى‌خواهى انجام ده ولى بدان سرانجام، عملت را خواهى دید، و نیز بدان كه شرف مؤمن نماز شب او است، و عزتش خود دارى از ریختن آبروى مردم است».

این اندرزهاى ملكوتى جبرئیل كه همه حساب شده است نشان میدهد كه نماز شب آنچنان شخصیت و تربیت و روحانیت و ایمانى به انسان میدهد كه مایه شرف و آبروى او است همانگونه كه ترك مزاحمت نسبت به مردم، سبب عزت خواهد شد.

روزی رسول اكرم (ص) به یكی از اصحابش فرمود: اگر مایلی راه‌های خیر را به تو نشان بدهم. سپس فرمود: «... قیام الرّجل فی جوف اللّیل یبتغی وجه الله».
(یكی از راهها) برخاستن مرد در دل شب در پی یافتن رضای خداست.

حضرت على (ع) فرمود: هرگاه رسول خدا (ص) براى نماز شب بر مى‌خاست، نخست مسواك مى‌كرد، سپس به آسمان مى‌نگریست و این آیات را زمزمه مى‌كرد: «إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ لاَیاتٍ لاُِوْلِى الاَْلْبابِ ...».
مسلّماً در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و رفتِ شب و روز، نشانه‌هاى (روشنى) براى خرمندان است.

حضرت علی (ع) هم در وصف شب زنده ‌داران فرموده است: شب زنده‌ داری خواب را از چشم او ربوده و به امید ثواب ...

پرهیزكاران در شب بپا ایستاده مشغول نمازند. قرآن را جزء جزء و با تفكر و اندیشه می‌خوانند و با قرآن جان خود را محزون و داروی درد خویش را می‌یابند... بكوشید در دل شب‌ها با شب زنده ‌‌داری و ...

كجایند یاران شهیدی كه رنگ صورتشان از شب زنده‌داری زرد شده بود ... ای نوف! همانا داوود پیامبر در چنین ساعتی از شب بر می‌خاست و ...

امام صادق (ع) فرمود: «ازجمله سفارش‌های پیامبر (ص) به علی‌ (ع) این بود كه ای علی! تو را به صفاتی در خودت سفارش می‌كنم؛ پس آنها را حفظ كن. سپس گفت: «خداوندا! او را یاری نما! تا این كه فرمود: بر تو باد نماز شب! برتو باد نماز شب! بر تو باد نماز شب».

حضرت علی (ع) به پسر عمران می‌فرماید: ای پسر عمران، دروغ می‌گوید آن كسی كه گمان می‌كند مرا دوست دارد در حالیكه چون شب فرا می‌رسد از من چشم می‌پوشد و به خواب می‌رود! آیا نه مگر چنین است كه هر عاشقی خلوت با معشوقش را دوست می‌دارد؟

هان ای پسر عمران، این منم كه بر دوستانم مطّلعم؛ چون شب آنان را فرا گیرد چشم دلشان را دگرگون می‌سازم (كه جز من چیزی نمی‌بینند) و عقوبتم را در مقابل دیدگانشان مجسّم می‌كنم (بدان گونه كه) از راه شهود و رویا رویی با من به مخاطبه می‌پردازند و حضوراً با من به گفتگو می‌نشینند. ای پسر عمران، در دل شبهای تار از دلت خشوع و از تنت خضوع و از چشمانت قطرات اشك نثار من بنما و مرا بخوان كه مرا به خود نزدیك و اجابت كننده دعوتت خواهی یافت. (بحار الانوار، ج 78، ص 139).

امام باقر (ع) می‌فرماید: هیچ قطره‌ای نیست که نزد خدای عزوجل محبوبتر باشد از قطره اشک در ظلمت شب که از خوف خدا باشد و جز برای او منظوری نباشد.

حضرت علی (ع) فرمود: «طُوبی لِنَفْسِ اَدَّتّ اِلی رَبِّها فَرْضَها، وَ عَرَكَتْ بِجَنْبِها بُؤْسَها، وَ هَجَرَتْ فِی اللَّیْلِ غُمْضَها، حَتّی اِذا غَلَبَ الْكَری عَلَیْها اِفْتَرَشَتْ أرَضَها، وَ تَوسَّدَتْ كَفَّها، فی مَعْشَرٍ اَسْهَرَ عیُونَهُمْ خَوفٌ مَعادِهِمْ، تَجافَتْ عَنْ مَضاجِعِهِمْ جُنُوبُهُمْ وَ هَمْهَمَتْ بِذِكْرِ رَبِّهِمْ شِفاهُهُمْ وَ تَقَشَّعَتْ بِطُولِ اسْتِغْفارِهِمْ ذُنُوبُهُمْ أولئِكَ حِزْبُ اللهِ ألا اِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ الْمُفْلِحُون».
خوشا به حال آن كس كه مسؤولیتهای واجب را در پیشگاه خدا به انجام رسانده و در راه خدا هرگز سختی و تلخی را به جان خریده و به شب زنده‌داری پرداخته است و اگر خواب بر او چیره شد بر روی زمین خوابیده و كف دست را بالین خود قرار داده و در گروهی است كه ترس از معاد، خواب را از چشمانشان ربوده و پهلو از بسترها گرفته و لبهایشان به یاد پروردگار در حركت و با استغفار طولانی گناهان را زدوده‌اند: «آنان حزب خداوندند و قطعاً حزب خدا رستگار است».

حضرت رسول اكرم (ص) در ضمن وصیتهای خود به حضرت امیرالمؤمنان علی (ع) فرمودند: «عَلیكَ بِصَلوهِ اللّیلِ، بِصلوهِ الّلیلِ، بِصلوهِ اللّیلِ» یعنی سه مرتبه فرمودند:
نماز شب خواندن را بر خود لازم بشمار.

امام صادق (ع) می‌فرماید: «لَیْسَ مِنْ شِیْعَتِنا مَنْ لَمْ یُصَلِّ صَلوة اللّیل».
كسى كه نماز شب نمى‌خواند، از شیعیان ما نیست.

در حدیثى از امام صادق (ع) چنین مى‌خوانیم: «أَبْغَضُ الْخَلْقِ إلى اللّه جِیْفَةٌ بِاللَّیلِ، بطالٌ بِالنَّهار».
مبغوض‌ ترین و ناپسندترین مردم نزد خداوند، كسى است كه [شب را سراسر به خواب رود] بسان مردارى گندیده و در روز بیكار و تنبل باشد.

امام صادق (ع): به یكى از یارانش فرمود: «لا تدع قیام اللیل فان المغبون من حرم قیام اللیل».
دست از قیام شب برمدار، مغبون كسى است كه از قیام و عبادت شب محروم گردد.

ابن ابی ‌یعفور (راوی حدیث) می‌گوید به حضور امام صادق (ع) عرضه داشتم قربانت شوم بفرمائید آن ساعتی كه نزدیكترین ساعات انسان به خدا و خدا به او نزدیك است كدام ساعت است؟ فرمود: چون آخر شب برخیزد در حالی كه چشمها در خوابند، وضوئی شاداب گرفته و در عبادتگاه خود بایستد و با توجه قبلی به خدا، تكبیر نماز گفته و با تلاوت فرازهایی از قرآن دو ركعت نماز به جای آورده و آنگاه برخیزد برای ادامه نماز، در این هنگام از سوی آسمان از جانب عرش، این ندا برخیزد:
ای بنده خدا خوان، الآن، احسان و خیز از جانب عالم ملكوت بر سرت در حال فروریختن است، و فرشتگان از كنار قدمهایت تا عَنان آسمان اطرافت را گرفته‌اند و خدای مهربان ندا می‌كند: ای بنده من، اگر بدانی با كه در حال گفتگو و راز و نیازی، انفتال از خود نشان نمی‌دهی.

روای می‌گوید: عرض كردم ای فرزند پیامبر (ص) قدایت شوم مقصود از (انفتال) چیست؟
امام (ع) در حالی كه صورت خود را به سمت پشت سر می‌چرخانید، فرمود: انفتال این است كه صورت و بدنت را برگردانی. (محتمل است كنایه از انصراف دل و توجه به غیر خدا باشد).

حضرت صادق (ع) فرمودند: شرافت مؤمن در نماز شب خواندن و عزّت مؤمن در این است كه متعرض اعراض مردم چیزهایی كه مردم عنایت به پنهان ماندن آن دارند، نشود، به این معنا كه تفحص در امور مردم نداشته باشد و غیبت آنان را نكند.

و نیز حضرت صادق (ع) فرمودند: «مال دنیا و فرزندان، زینت زندگی این دنیا و نماز شب، زینت آخرت است».

اسحق بن عمار ضمن روایتی از امام صادق (ع) نقل می‌کند که ایشان از پدران بزرگوار و آنان از رسول خدا (ص) نقل می‌کنند که فرمود: خدای تعالی به بنده‌ای که نماز شب را در روز قضا بکند مباهات می‌کند و می‌فرماید: ای فرشتگان من، این بنده من چیزی را که به او واجب نکرده‌ام قضا می‌کند گواه باشید که من او را آمرزیدم».

اگر مردم می‌دانستند كه (در اثر نخواندن نماز شب) چهار ثواب بزرگ و پاداش همیشگی را از دست داده‌اند، گریه‌هایشان بر از دست دادنش طولانی میشد.

امام صادق (ع) به سلیمان دیلمى فرمود:
اى سلیمان! نماز شب را ترك نكن، همانا زیانكار كسى است كه از نماز شب محروم بماند.

امام صادق(ع) فرمود: «نَوْمَة ُالغَداةِ مَشُومَةٌ، تَطْرُدُ الرِّزْقَ وَ تُصَفِّرُ اللَّوْنَ وَ تَقْبحُهُ وُ تُغَیِّرُهُ، وَ هُوَ نَومُ كُلِّ مَشُومٍ، اِنَّ اللهَ تَباركَ وَ تَعالی یَقَسِّمُ الاَرْزاقَ ما بَیْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ اِلی طُلُوعِ الشَّمْسِ فَاِیّاكُمْ وَ تِلْكَ النَومَة َ».

  خواب صبح و بین الطّلوعین ضررهای ذیل را دارد:
خواب نَحْس و نامباركی است؛ رزق را دور می‌كند؛ رنگ را زرد و زشت كرده و چهره را تغییر می‌دهد و آن خواب هر بدخویی است.
به راستی كه خداوند سبحان رزقهای بندگان را بین طلوع فجر [ اوّل وقت نماز صبح] تا طلوع خورشید تقسیم می‌كند؛ پس از چنین خوابی جدّاً بپرهیزید.
«عن حمران بن اعین عن ابی عبدالله قال: كان علی بن الحسین قاعداً فی بیته اذ قرع قوم علیهم الباب فقال یا جاریة‌ انظری من بالباب؟ فقالوا قوم من شیعتك فوثب عجلان حتی كاد ان یقع فلما فتح الباب و نظر الهیم رجع و قال كذبوا فاین السمت فی الوجوه؟ این اثر العبادة؟ این سیماء السجود؟ انما شیعتنا یعرفون بعبادتهم و شعثهم قد قرحت العبادة منهم الاناف و دثرت الجباه والمساجد خمص البطون ذبل الشفاه قد هیجت العبادة وجوههم و اخلق سهر اللیالی وقطع الهواجر جثثهم المسبحون اذا سكت الناس و المصلون إذا نام الناس و المحزونون اذا فرح الناس یعرفون بالزهد كلامهم الرحمة و تشاغلهم بالجنة».

حمران بن اعین روایت می‌كند:
ابو عبدالله امام صادق (ع) فرمود: ‌امام سجاد در خانه خود نشسته بود كه در زدند امام به كنیز خود فرمود ببین چه كسی در می‌زند آنها (كه پشت در بودند) گفتند ما از شیعیان شما هستیم امام (از خوشحالی) چنان با عجله برخاست كه نزدیك بود به زمین بیفتد وقتی امام در را باز كرد و به آنها نگاه كرد برگشت و فرمود آنها شیعه نیستند و دروغ می‌گویند نشانه (بندگی در) سیمایشان كجا است؟ اثر عبادت كجا است؟ نشانی سجود كجاست؟ ‌شیعیان ما به عبادت و به ظاهرشان شناخته می‌شوند عبادت بینی آنها را (كه بسیار به خاك ساییده شده) زخم كرده پیشانی و جای سجده آنها پینه بسته است. آنها از روزه بسیار لاغرند و لبهایشان (از ذكر فراوان) خشكیده است.
عبادت، چهره‌هایشان را دگرگون كرده و شب بیداری، جوانی را از آنها گرفته است. و روزه گرفتن در روزهای گرم، بدنشان را تكیده كرده است. آنها هنگامی كه مردم خاموشند تسبیح خدا را می‌گویند و وقتی مردم در خوابند نماز می‌گزارند؛ و زمانی كه مردم (به خاطر غفلت) شادمانند (‌از خوف خدا) اندوهناكند. آنها را دیگران به زهد (دلبستگی به دنیا نداشتن) می‌شناسند سخن آنها رحمت است. و آنان برای بهشت در كار و تلاشند.

امام صادق (ع) می‌فرماید: «لیس من شیعتنا من لم یصل صلاة ‌اللیل».
كسی كه نماز شب نخواند شیعه كامل نیست.

امام صادق (ع) می‌فرماید: «عن ابی بصیر قال: قال الصادق uشیعتنا اهل الورع و الاجتهاد و اهل الوفا و الامانة و اهل الزهد و العبادة و اصحاب احدی و خمسین ركعة فی الیوم و اللیلة والقائمون باللیل الصائمون بالنهار یزكون اموالهم و یحجون البیت و یجتنبون كل محرم».
ابو بصیر می‌گوید: امام صادق (ع) فرمود شیعیان ما پارسا، كوشا در پرستش خدا، وفادار، امانتدار، زاهد و عابدند آنها در شبانه روز پنجاه و یك ركعت نماز (واجب و مستحب) می‌گزارند و نماز شب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و زكات اموال خود را می‌دهند و حج می‌گزارند و از هر حرامی دوری می‌كنند».

حضرت رضا (ع) فرمود: «بدانید كه نمازهای نافله به خاطر تفاوت مردم در توانشان تشریع شده است؛ زیرا برخی از برخی، قویترند، نمازهای واجب برای پایین ترین سطح وضع شده، سپس مستحبات در پی آن آمده است تا قوی و ضعیف در حد توانشان عمل نمایند، بنابراین هیچ كس فراتر از توانش مكلّف نشده است ... همچنین است روزه و حج و برای هر واجبی، مستحبی بدین معنا وجود دارد.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.